Vanuit onze overkoepelende visie engageren we ons om de kwaliteit van wonen en leven van bewoners te maximaliseren door deskundige, kwaliteitsvolle en persoonsgerichte zorg in verbinding te bieden. In de dagelijkse praktijk betekent dat dat we elke dag de afweging maken tussen vrijheid en veiligheid. Dat is geen evidente oefening want elke bewoner heeft zijn eigen levensverhaal, behoeften en voorkeuren.
Net daarom kiezen we als zorggroep heel bewust voor vrijheidsbevorderende zorg: een manier van werken waarbij de zelfregie, waardigheid en integriteit van de bewoner centraal staan en waarbij we steeds streven naar een gezond evenwicht tussen het welzijn van de bewoner, vrijheid en veiligheid.
Waarom vrijheidsbevorderende zorg?
Vrijheidsbeperkende maatregelen – zoals een bedhekken of een voorzettafel – beperken de bewegingsvrijheid en kunnen leiden tot lichamelijke klachten, angst of onrust. Daarom hanteren we vandaag een heel duidelijk principe: vrijheid is de norm, vrijheidsbeperking is de uitzondering.
We zetten daarom sterk in op preventie. We leren bewoners goed kennen, trachten veranderingen tijdig op te merken en zorgen voor een zinvolle dagstructuur. We werken daarbij nauw samen met het netwerk van een bewoner. Alleen wanneer echt alle mogelijke alternatieven uitgeput zijn én wanneer de maatregel een duidelijk voordeel biedt voor de bewoner, kan een vrijheidsbeperkende maatregel in uitzonderlijke situaties tijdelijk worden toegepast.
Samen werken aan vrijheid
Waar vroeger sneller naar vrijheidsbeperkende maatregelen werd gegrepen, is de voorbije jaren een duidelijke evolutie zichtbaar. Dankzij een sterke visie, interdisciplinaire samenwerking en een gedeelde verantwoordelijkheid is er een cultuurverschuiving zichtbaar: we werken vandaag veel meer preventief en zoeken actief naar gerichte alternatieven die de vrijheid van bewoners maximaal respecteren. Een voorbeeld van een alternatief is bijvoorbeeld een hoog-laagbed dat het risico op valletsels vermindert.
Die cultuurverschuiving is geen toeval. Gedragen door een sterke samenwerking tussen alle directeurs Wonen & Zorg van de lokale voorzieningen, de kwaliteitscirkel Vrijheidsbevorderende zorg en het centrale team Wonen & Zorg werd in 2025 – 2026 een indrukwekkend traject gerealiseerd. Dankzij deze samenwerking:
- werd het volledige beleidskader Vrijheidsbevorderende zorg herwerkt;
- werd de procedure grondig geactualiseerd;
- werd het aantal toegestane vrijheidsbeperkende maatregelen teruggeschroefd;
- en werd de basis gelegd voor een alternatievenbundel op maat van onze vzw.
Die alternatievenbundel – waar we momenteel volop aan werken – zal medewerkers helpen om sneller en gerichter passende alternatieven te vinden, om op die manier het inzetten van vrijheidsbeperkende maatregelen te beperken.
De vertaalslag van dit beleid naar de dagelijkse zorgpraktijk gebeurt in nauwe samenwerking met de referentiepersonen vrijheidsbevorderende zorg in elke voorziening. Zij fungeren als aanspreekpunt en brugfiguur binnen de teams, dragen de visie actief uit en ondersteunen collega’s bij reflectie, afwegingen en het zoeken naar alternatieven. Op die manier krijgt het beleid niet alleen vorm op papier maar leeft het ook in het dagelijks handelen op de werkvloer.
Door binnen het vrijheidsbevorderend beleid expertise te bundelen, preventief te werken en zorg op maat te bieden van onze bewoners, bouwen we aan een leefomgeving waarin zelfregie en kwaliteit van leven voorop staan. Vrijheidsbevorderende zorg is een gedeelde opdracht: het is aan ons allemaal om deze visie mee te blijven uitdragen, in dialoog te blijven gaan en samen vrijheidsbevorderende zorg te verankeren in onze dagelijkse werking.